8. BÖLÜM – BİLGİ KİRLİLİĞİ VE KAYNAK SORUNU (Mehmet Yapıcı ( Devrimi )

(Arifane Canların Bildirisi Üzerine Açıklamalı Yorumum)

(Alevi Sözlü Geleneğinin Tahrifi, Manipülasyonun Boyutları ve Bilimsel Araştırma Gerekliliği)

Alevilik, yüzyıllar boyunca sözlü kültürle taşınmış bir öğretidir.

Pirden talibe, dededen halka, ozandan ozana aktarılmıştır.

Söz, burada sadece bilgi değil; inancın, ahlakın ve bilincin taşıyıcısıdır.

Ancak son iki yüzyılda Alevilik, dış müdahalelerle yazıya geçirilmeye başlanmıştır.

Bu yazıya geçirme süreci çoğu kez Alevi olmayan sistemin görevlendirdiği araştırmacı, memur, ilahiyatçı veya devlet görevlileri tarafından yürütülmüş;

sözlü geleneğin iç dinamiği, bağlamı ve felsefesi dikkate alınmadan sistem tarafından islami görüşlere göre kayda alınmıştır.

Bu durum, yalnızca “yazım hatası” değil, ideolojik bir tahrif yaratmıştır.

Aleviliği bir “İslam mezhebi” gibi göstermeye çalışan bu metinler,

Hakikatçi Aleviliğin doğaya, insana, bilime ve sevgiye dayalı özünü perdelemiştir.

Alevi öğretisinde bilgi, yaşayarak öğrenme biçiminde aktarılır.

Cem meydanı, görgü erkânı, semah, nefes ve deyişler bu aktarımın canlı biçimleridir.

Her söz, bir olayı ve bir bilinci taşır.

Bu nedenle, sözlü gelenek metne çevrilirken yalnız kelimeler değil,

onların yaşandığı bağlam da korunmalıdır.

Oysa dışarıdan bakan birçok yazar, bu sözlerin anlam katmanlarını çözememiş, metinleri kendi dinî veya akademik kalıplarına uydurmuştur.

Sonuçta Alevilik anlatıları, kelimede Alevi gibi görünse de anlamda

İslami, tarikatçı veya dogmatik bir forma bürünmüştür.

Böylece, Aleviliğin felsefi özgünlüğü bozulmuş,

Alevi kaynaklarının güvenilirliği tartışmalı hâle gelmiştir.

Alevi kaynakları arasında adı sıkça geçen Velayetnameler, Buyruklar, Şecereler,

bugün Alevilik üzerine yazılmış birçok akademik çalışmanın da temelini oluşturur.

Ancak bu metinlerin çoğu:

Ne zaman, kim tarafından yazıldığı bilinmez,

Kimin adına uydurulduğu belirsizdir,

İçerikleri birbirleriyle çelişkilidir,

Ve büyük kısmı Osmanlı’nın asimilasyon sürecinde derlenmiştir.

Örneğin birçok “Velayetname”de, Alevi yolunun özüne aykırı olarak

şeriat vurgusu, mucize anlatıları, kutsal kitap göndermeleri bulunur.

Bu, açık biçimde Aleviliğin İslamîleştirilme çabasının ürünüdür.

Hakikatçi Alevilik ise bu metinlerdeki çelişkileri reddeder.

Çünkü yolun özü “vahiy” değil, akıl ve bilinçtir.

Alevilikte kutsal olan kitap değil; insanın kendisidir.

Yani insan, doğa ve evren bir bütündür bilgi, bu bütünlüğün içinden doğar.

Devletin ve ilahiyat çevrelerinin son yüzyıldaki politikası,

Aleviliği “İslam’ın içi”ne hapsetmek ve bağımsız bir inanç-felsefe olmaktan çıkarmaktır.

Bu amaçla, hem yazılı kaynaklar hem de akademik çalışmalar ideolojik biçimde yönlendirilmiştir.

Bazı üniversitelerde kurulan “Alevi-Bektaşi Enstitüleri”nde bile,

Alevi olmayan akademisyenler “Aleviliği tanımlama” hakkına sahip kılınmıştır.

Bu kişiler, Aleviliği kendi mezhepsel bakışlarıyla anlatmış,

Alevi toplumu adeta kendi inancının dışından tarif edilmiştir.

Bu süreçte şu manipülasyon biçimleri öne çıkmıştır:

Metinlerde kavram değişimi: “Hakk” yerine “Allah”, “çerağ” yerine “mum”, “ikrar” yerine “iman” kullanılması.

Pir ve uluların sözlerinin çarpıtılması: Pir Sultan Abdal, Nesimi, ve benzeri gibi bircok ozanların deyişlerinden “hakikat” vurguları çıkarılmış, yerine “itaat” öğeleri yerleştirilmiştir.

Kutsal mekânların anlam kayması: Ziyaret ve dergâhlar “Türk-İslam mirası” olarak sunulmuş, Alevi kimliği silinmiştir.

Kültürel folklorlaştırma: Semah, nefes ve deyişler; “kültürel gösteri” hâline getirilerek özündeki öğreti ortadan kaldırılmıştır.

Yani: Alevilik, kendi dilinde konuşamaz hâle getirilmiş;

devlet ve akademi eliyle “ötekileştirilmiş bir kimliğin içselleştirilmesi” sağlanmıştır.

Arifane Canlarının bildiride belirttiği gibi,

“Gerçeğe ulaşmak, ortak disiplinli bilimsel araştırmalarla mümkündür.”

Bu, yalnız bir öneri değil, Aleviliğin varlığını korumanın tek yoludur.

Alevilik üzerine yapılacak her çalışma, şu ilkeleri taşımalıdır:

Kaynak eleştirisi: Her metnin yazarı, zamanı ve amacı titizlikle incelenmelidir.

Bağlam analizi: Her söz, söylendiği tarihsel ve toplumsal koşullarda değerlendirilmelidir.

Alevi aktörlerin katılımı: Alevi araştırmaları, Aleviler tarafından yürütülmeli; dışarıdan tanımlamaya son verilmelidir.

Bilimsel tarafsızlık: Din değil, inanç ve bilgi merkezli yaklaşım esas alınmalıdır.

Felsefi derinlik: Alevilik yalnızca tarih veya folklor değildir; etik, doğa, insan ve evren bütünlüğüyle bir yaşam felsefesidir.

Hakikatçi Alevilik, sorgulamayı kutsal sayar.

Sorgulamayan toplum, bilgiyi değil hurafeleri yaşar.

Oysa Alevilikte bilgi, dini inancların üstündedir;

çünkü bilgi, Hakk’ın kendisidir.

Bilgi kirliliği yalnız bir akademik sorun değildir;

toplumun hafızasını, belleğini, yönünü belirleyen derin bir yaradır.

Bugün Aleviliğin yeniden anlaşılması, ancak öz bilgiyle, kendi diliyle mümkündür.

Hakikatçi Alevilik, hiçbir metne sığmaz; o, insanda yaşar.

Yolun gerçek kitabı, doğadır; öğretmeni, insanın vicdanıdır.

Metinleri değil, yaşamın hakikatini okumayı öğretir.

Gerçeğe ulaşmak için, dış kaynaklardan değil;

canın özünden doğan bilgiden beslenmek gerekir.

Bu yüzden Alevilik, “sadece oku” demez – “kendini oku” der.

“Bilgi Hakikatin Nefesidir”

Yazdılar hurafe kitabı, bozdular özümüzü,

Sildiler gönülden, Hakk’ın kelamını sözünü.

Buyruk diye kitaplar ile, yolumuzu kirlettiler

Biz evveli insan okurduk, şimdi nice olduk.

Velayet yazanda yolun yok izi, görmedik,

İnanç deyip kurdular tekçi dini, bilmedik.

Oysa doğruluktu yolun aslı, kabul etmedik,

Pir sözü hakikattir, ozanlar söyledi duymadık.

Köyde semah döner, şehirde dizin döver,

Cem olur içimiz, dışta toz duman naçar.

Sözlüden yazıya geçince, bizi kim bozar

Gönülsüz kalemde ışık yanmaz anlamadık.

Hakikat bilimle birleşsin canlar, hurafe kalksın,

Araştır, sorgula, hakikatin çerağı aşk ile yansın.

Her pir bir bilgedir, ilimle irfanla yol alsın,

Soru sormayanın yolu, yol degildir bilesiniz

Devrimî der; bilgi kutsaldır, dogru yol alınca

Yolun öğretmeni akıldır, bilim rehper olunca

Kirlenmiş bilgiden doğmaz hakikat kanımca,

Temiz bilgiyle hak doğar, hak ile yol alırız.

Aşk ile Mehmet Yapıcı ( Devrimi )